برگی از یک کتاب/ (1) 86

برگی از کتاب «تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا»

تکیه

مقدمه: واژه ی «تکیه» و ترکیبات آن (تکیه دادن، تکیه داشتن، تکیه کردن) به معنای پشت به چیزی گذاشتن، اعتماد کردن، پشت دادن و آسایش نمودن، چیزی که بر آن پشت گذارند، از قدیم در فارسی کاربرد بسیار داشته است. این واژه در زبان ترکی و فارسی و سپس عربی معنایی اصطلاحی یافته است. برخی سبب این نامگذاری را آن می دانند که ساکنان تکیه برای گذران زندگی بر درآمد اوقاف و کمک های نیکوکاران اتکا می کرده اند.

از جمله عناصری که یادآور تاثیر تصوف بر آئین های عزاداری محرّم است، کاربرد تکیه به عنوان محل عزاداری هاست که به طور قطع، میراث به جا مانده از قلندران و اهل فتوّت است. تکیه که در کنار «لنگر»، از سده ی هشتم [هجری] به عنوان محل گرد آمدن قلندران و صوفیان مطرح بوده است، در قرون بعد مصادیق متعددی پیدا کرده که عبارت است از: مکان گرد آمدن صوفیان، مزار مشایخ صوفیّه، اقامتگاه موقت صوفیان در سفر، مهمان پذیر رایگان در شهرهای زیارتی، محل برگزاری مراسم سوگواری پیشوایان دین بویژه در سوگواری های ماه محرم و بخصوص برای اجرای تعزیه.

برخی نیز آن را واژه ای فارسی و به معنای پوست (= تکّه) دانسته و گفته اند چون درویشان در مراکز خود از پوست برّه استفاده می کرده اند، به تدریج به این مکان ها تکیه گفته شده است. گرچه بیشتر محققان، غیر عربی بودن این واژه را پذیرفته اند، برخی در درستی معنایی که در بالا برای این واژه بیان شد، اظهار تردید کرده اند و آن را صرفاً در حدّ حدس و گمان پنداشته و دستیابی به به معنای اصلی را نیازمند جست و جوی بیشتر دانسته اند.

برگرفته از کتاب تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا، نقش صوفیه، اهل فتوّت و قلندریه در بنیانگذاری آیین های محرم، نگارش: محمد مشهدی نوش آبادی، اصفهان، نشر آرما، 1396، صفحه 167.

منتشرشده به‌دست در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد سال 1328 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می شود. عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. البته از آنجا که سرگرم نگارش و تالیف مجموعه کتاب های «زیر آسمان بیدخت» (که جلد اول آن با عنوان "کربلائی ملا اسدالله، خادم الفقرا" و جلد دوم آن با عنوان "بیدخت در گذر زمان" منتشر شد ) هستم، درج مطالب مربوط به بیدخت قدیم کمتر شده است چراکه ترجیح می دهم آنها را ابتدا در مجموعه ی مورد نظر انتشار دهم. در ادامه ی راه، همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: