یک تصنیف/2

#ترانه_طاووس
ترانه ی طاووس

در دنیای شعر و آهنگ، ترانه‌هایی که شعر آن متاثر از رویدادی در زندگی شخص ترانه‌سرا سروده شده باشد،کم نیستند. در تاریخ موسیقی ایران، آهنگ باکلام ماندگار کم نبوده؛ آهنگ‌هایی که در ژرفای جان مردم نشسته است. در ۷۰ سال اخیر چه بسیار آهنگ‌هایی که به هنرِ والای ابوالحسن صبا، علی تجویدی، فرامرز پایور، پرویز یاحقی، اسدالله ملک، عباس خوشدل، همایون خرّم، حبیب‌الله بدیعی و دیگر استادان جاودانه شده است. اما در ماندگاری این آهنگ‌های باکلام، جدا از هنر آهنگساز و لطافت صدای خواننده، شعر و ترانه ی شاعرِ ترانه‌سرا نیز نقشی مهم داشه است.rahim-moini-a94

ترانه ی طاووس مست یکی از ماندگارترین آثار موسیقی کلاسیک ایران است که با همکاری زنده یادها استاد رحیم معینی کرمانشاهی، استاد پرویز یاحقی و بانو مرضیه ساخته شده است.
معینی کرمانشاهی در دوره نوجوانی گرایش ویژه‌ای به نقاشی داشت و همزمان، شعر نیز می سرود و آنها را در روزنامه‌های محلی انتشار می‌داد و شاید این پیوند شعر و نقاشی در ذهن وی به سرایش ترانه های تصویری انجامیده است. در آن سال‌ها از میان ترانه‌سرایان، معینی‌کرمانشاهی، گرایش فراوان به تصویرسازی داشت. وی در این ترانه، به این موضوع اخلاقی اشاره دارد که: طاووس، هنگامی که پرهای زیبا و با شکوه خود را می‌گشاید، نمی‌داند که پاهای زشت خود را هویدا می‌کند. موضوعی که در عرصه ی ترانه‌سازی تازگی داشت.

hqdefault
بانو مرضیه

طاووس با نخوت و غرور، به چتر زیبای خود نگاه می‌کند و مستانه می‌خرامد. ولی هنگامی که پای زشتش نمایان می‌شود، چون غنچه بسته شده و دلش می شکند. ترانه‌سرا سپس نتیجه می‌گیرد که دنیا نیز همین گونه است و آدم ها در این جهان، اسیر زشت و زیبا هستند. او، هم چتر زیبا و هم پای زشت خود را می‌بیند. یک جهان ذوق و هنر، چتر زیبای اوست و هستی رنج‌آور، پای زشت او.
کرمانشاهی در ترانه‌های تصویری خود، همیشه به یک نتیجه اخلاقی می‌رسید. تصویر را برای نفس زیبای تصویر نمی‌ساخت، بلکه از زیبائی تصویر برای رسیدن به نتایح اخلاقی سود می‌گرفت. اگر چه این روش، ارزش زیبائی شناسانه ترانه را می‌کاست، ولی به هر حال تاثیر تصویر به جای خود باقی بود.

ماجرای پدید آمدن تصنیف طاووس (در دستگاه شور)، به آهنگسازی استاد پرویز یاحقی به شرح زیر است:
استاد معینی تعریف می کردند که روزی در خانه خود در پلنگ چال، به هنگام ناهار که از قضا آبگوشت نیز بوده، درِ خانه به صدا در می آید. استاد پرویز یاحقی وارد شده و عنوان می کند که آهنگی ساخته و آمده است، تا استاد معینی بر روی آن شعری، بگذارد.

images
استاد پرویز یاحقی

استاد معینی می فرمایند که اکنون وقت ناهار است و خوردن آبگوشت؛ پس پرویز خان یاحقی هم با ایشان هم سفره می شود و خانم استاد معینی، کاسه یی آبگوشت هم جلوی استاد پرویز یاحقی می گذارد. در همین حالِ غذا خوردن، پرویز خان یاحقی، نوار آهنگی را که ساخته بوده در ضبط می گذارد و آهنگ پخش می شود. ناگهان کبوتری که متعلق به همسایه بوده می آید و سر سفره بین استاد معینی و پرویز یاحقی می نشیند.

استاد معینی پس از دیدن کبوتر، قاشق را بر زمین گذاشته و درحالی که آهنگ پخش می شد، خودکار را در دست گرفتند و شروع کردند به نوشتن ترانه طاووس:
در میان گلبنی خوش رنگ و بو، طاووس زیبا با پَرِ صد رنگ خود مستانه زد چتری فریبا…».
پرویز یاحقی بسیار از این ترانه خوشش آمد و گفت:معینی، تو کبوتر را می بینی یاد طاووس می افتی، طاووس را ببینی یاد چه می افتی! و چنین شد که این اثر بسیار زیبا خلق گردید.

#جواد_ظل_طاعت
@javadtaat
@absurdmindsmedia

منتشرشده به‌دست در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد سال 1328 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می شود. عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. البته از آنجا که سرگرم نگارش و تالیف مجموعه کتاب های «زیر آسمان بیدخت» (که جلد اول آن با عنوان "کربلائی ملا اسدالله، خادم الفقرا" و جلد دوم آن با عنوان "بیدخت در گذر زمان" منتشر شد ) هستم، درج مطالب مربوط به بیدخت قدیم کمتر شده است چراکه ترجیح می دهم آنها را ابتدا در مجموعه ی مورد نظر انتشار دهم. در ادامه ی راه، همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: