برگی از یک کتاب/109

برگی از کتاب دانشنامه اهل عرفان

حاج میرزا معصوم نایب الصّدر شیرازی، فرزند حاج میرزا زین العابدین شیرازی (رحمت علیشاه)، شب شنبه  ۱۴ربیع الاول ۱۲۷۰ (۱۳ آذر ۱۲۳۳) در شیراز متولد شد. در هشت سالگی به رحلت پدر مبتلا شد. در سال ۱۲۸۸ قمری به عزم عتبات عالیات حرکت نمود و قریب چهار سال در عتبه ی حضرت سیدالشهداء (ع) مشغول کسب علم بود و از محضر بزرگان حوزه ی کربلا، نجف و سامرا  نظیر میرزای شیرازی، فاضل اردکانی، سید علی یزدی و دیگران بهره مند شد. در سال ۱۲۹۳ قمری به شیراز مراجعت نمود و با عموی پدر خود حاجی آقا محمد (معروف به منوّر علیشاه) عازم مشهد گردید و در مراجعت چندی در تهران به تحصیل اشتغال ورزید. چند سال پس از مرگ برادر، که در سال ۱۲۹۵ قمری واقع شد، لقب نایب الصّدر به او اعطا گردید.

آنگاه به شیراز بازگشته، نزدیک دو سال در آنجا بود و سپس عازم هندوستان شد و پس از دو سال سیاحت، به عتبات عالیات مشرف شد و مجدداً به شیراز مراجعت نمود. در زمستان ۱۳۰۳ قمری از تهران عازم خراسان شد و زمستان را در گناباد توقف نمود و خدمت جناب حاج ملا سلطان محمد دستگیری شد و مورد اعزاز و احترام تمام. او در فقر و درویشی نیز با محبت بود. چند سالی حالش [حال فقری اش] خوب بود.

دو سال پس از تشرف، در شوال ۱۳۰۵ قمری به زیارت خانه خدا عزیمت کرد و در طول راه موفق به زیارت حضرت آقای سلطان علیشاه گشت که ایشان نیز عازم مکه ی مکرمه بودند. جناب نایب الصّدر در سفرنامه ی خود در این باره می نویسد:

چهار ساعت از شب دوشنبه گذشته، وارد محطّه «باطوم» شده، در یکی از قهوه خانه های نزدیک راه، که متعلق به «حاجی غلام» نام ایرانی است، منزل گرفته؛ حین ورود، جمعی از حجاج که دو شب قبل از ما وارد شده بودند، آرمیده بودند. غالب اهل خراسان و بخارا، و کثیری «چهار یاری» و برخی «دوازده امامی». قهوه چی پیاله ی چای و غلیانی آورد. اندکی رفع کسالت شد. پرسیدم: «از معارف، کسی تازه وارد شده؟» حاجی غلام گفت: «جناب حاجی ملا سلطان علی گنابادی و نوّاب اکتاقاآن میرزا، پدر نواب علّیه اخترالسلطنه، دو روز است که در این قهوه خانه وارد شده و به انتظار رفتن کشتی نشسته اند.» ازین مژده زایدالوصف خرسند گشته … *

ولی بعد از مدتی، انقلاب حالی برای حاج نایب الصدر دست داد و خود دعوی جانشینی حاجی آقا محمد نمود و خود را معصوم علیشاه خواند. در انقلاب مشروطیت، او نیز وارد بود و در زمان محمد شاه خواستند او را به واسطه مشروطه خواهی به قتل برسانند. فرار کرد و در حرم حضرت عبدالعظیم متحصّن گردید. مرحوم اعتمادالتولیه نزد محمد علی شاه از او شفاعت کرد و شاه از قتل او درگذشت ولی دستور داد که از تهران برود. لذا حرکت کرده و مستقیماً به گناباد آمد و از کردار خود پشیمان و به تقصیر خود معترف بود. جناب حاج ملا سلطان محمد نیز او را مورد الطاف خود قرار داد. حاج نایب الصدر چندی در آنجا بود.

زمان شهادتِ آن جناب [سلطان علیشاه] نیز در آنجا مقیم و اشعاری در مرثیه سرود. بعداً با جناب حاج ملا علی [نورعلیشاه] و بعد هم با جناب آقای صالح علیشاه تجدید عهد نمود و در اواخر، چندی ریاست اوقاف گرگان و بعد ریاست اوقاف گناباد را داشت. در یازدهم شعبان 1344 برابر با پانزدهم اسفند 1304 در مشهد بدرود زندگانی گفت و در همانجا به خاک سپرده شد. … .

*سفرنامه مکه، محمد معصوم علیشاه (نایب الصدر شیرازی)، به کوشش هارون و هومن، تهران، پانیذ، ۱۳۸۳، صفحات ۹۴-۹۵.

——————

برگرفته از کتاب دانشنامه اهل عرفان ، تألیف مرتضی رحیمی ششده، تهران، ناشر مولّف، 1395، ص 239.

Advertisements

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می شود. عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. البته از آنجا که سرگرم نگارش و تالیف مجموعه کتاب های «زیر آسمان بیدخت» (که جلد اول آن با عنوان کربلائی ملا اسدالله، خادم الفقرا منتشر شد) هستم، درج مطالب مربوط به بیدخت قدیم کمتر شده است چراکه ترجیح می دهم آنها را ابتدا در مجموعه ی مورد نظر انتشار دهم. در ادامه ی راه، همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در کتاب ارسال شده و با , , , , , , , , , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s