برگی از یک کتاب/98

برگی از کتاب«نوروز، آیین صلح و زندگی»

سفره ی هفت سین

یکی از زیباترین سنّت های مرتبط با مرحله ی گذار نوروز سنّت چیدن سفره ی هفت سین است. عدد هفت در ادیان و فرهنگ های گوناگون از قداست ویژه ای برخوردار است. ما در اسطوره های ایران باستان با مواردی چون هفت امشاسپند، هفت کشور، و هفت سیاره ای که بر سرنوشت مردمان حاکم هستند، برخورد می کنیم. در ادبیات عرفانی نیز مواردی چون هفت طبقه ی آسمان، هفت شهر عشق، و … را داریم. یکی دیگر از مواردی که قداست عدد هفت در آن نمود پیدا می کند، خوان یا سفره ی هفت سین است. هفت سین، خوان یا سفره ای مقدس است که به هنگام تحویل سال می گسترانند و مشتمل است بر هفت رقم جنس که همه با حرف سین آغاز می شوند و هر یک نمادی از برکت، شادی و زندگی است: سبزه نماد خرّمی، نوزیستی و تولید دوباره است؛ سیب سرخ از یک سو نماد مهرورزی و عشق و از سوی دیگر نماد طراوت و تازگی است؛ سیر که گیاهی درمان بخش است، در باورهای کهن خاصیت محافظت کنندگی در برابر نیروهای منفی و شر را دارد و بر سفره ی هفت سین به عنوان محافظ سفره مطرح می شود؛ سماق با طعم ترش و شیرین خود نشانه ی طعم زندگی است؛ هفت سنگی ها سماق را نشان دهنده ی رنگ طلوع خورشید می دانند؛ سرکه نوشیدنی یی است که از میوه ی تاک تهیه می شود و در باورهای ایران باستان، میوه ی تاک نشانه ی شادی است؛ سنجد نماد بذر حیات است؛ سمنو نماد برکت و باروری است. سمنو خوراکی است که از گندم جوانه زده تهیه می شود و گندم در بسیاری از مکاتب عرفانی، دانه ای مقدس به شمار می رود؛ دانه ای که می میرد و دوباره زندگی از سر می گیرد. از سویی دیگر، خوشه ی گندم نماد مرگ و زایش و رستاخیز دوباره است؛ سکه که نماد دارایی و ثروت است و موجب برکت کسب و کار می شود.؛ سنبل، گلی که آمدنش بوی بهار و عطرش نغمه ی بهار را می آورد. مضاف بر اینها، تخم مرغ نماد زایش و تولد دوباره؛ آینه نماد حقیقت، صداقت و صمیمیت؛ کتاب قرآن نماد خرد و آگاهی؛ دیوان حافظ نماد تفأل زدن در سال نو؛ و ماهی قرمز نماد زندگی است؛ شمع روشن یا آتش یکی از سه عنصر آیینی است که با مراحل گذار ارتباط دارد و نماد نور و روشنایی است. در برخی مناطق، اناری را که پردانگی آن نماد فراوانی نعمت است به نشانه ی باروری و برکت بر سر سفره می نهند.

در زمان ساسانیان رسم بر این بود که در دربار پادشاهان، هفت شاخه از درختان مقدس (زیتون، بید، انار، به، سیب، بیدمشک، ازگیل، انجیر، و …) را در خوانچه ای قرار می دادند و به آنها و نامشان تفأل می زدند. آنان اعتقاد داشتند که نگریستن به این شاخه ها شگون دارد. همچنین نان های گِردی از هفت نوع غلات (گندم، جو، ذرت، نخود، لوبیا، برنج، ارزن) می پختند و به نشانه ی برکت سفره بر آن می نهادند. هفت خوشه از این نباتات را نیز بر سفره می گذاشتند. گاهی هم هفت کاسه ی پر از سکه ی سفید و نو را به نشانه ی برکت کیسه بر سفره ی هفت سین می گذاشتند.

…………………………………..

نوروز، آیین صلح و زندگی؛ مجموعه مقالات همایش ملی نوروز، میراث صلح، به کوشش: سمیه کریمی، تهران، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، 1394، صفحه 44.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در مناسبت ها, کتاب ارسال شده و با , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s