برگی از یک کتاب/57

برگ سوم از کتاب «نوروز، جشن نوزایی آفرینش»

چهارشنبه سوری و سبب نامگذاری آن

«سور» در زبان و ادبیات فارسی و برخی گویش های ایرانی به معنی «جشن»، «مهمانی» و «سرخ» به کار رفته است. ناصر خسرو در قطعه شعر زیر واژه ی «سور» را به معنای مهمانی به کار برده است:

در سور جهان شدم ولیکن     بس لاغر بازگشتم از سور

زین سور زمن بسی بتر رفت     اسکندر و اردشیر و شاپور

گر تو سوی سور می روی، رو     روزت خوش باد و سعی مشکور

مسعود سعد «سوری» را به معنای سرخ به کار گرفته و می گوید:

وقت گل سوری خیز ای نگار     بر گل سوری می سوری بیار

این واژه در «ختنه سوران» به معنای جشن؛ و در «سور دادن» به معنای مهمانی دادن؛ و در گویش هایی مانند کردی، به معنی سرخ استعمال می شود. به این اعتبار که در شب چهارشنبه آخر سال، ایرانیان جشن می گیرند و شادی و سرور می کنند و آتش می افروزند و با شعله های سرخ آتش، دل تاریک شب را سرخ و روشن می کنند، می توان شب چهارشنبه سوری را جشن شب چهارشنبه یا شب چهار شنبه ی سرخگون و سرخ فام دانست.

بنا به نظر دکتر محمد مقدم، طبق حساب ستاره شناسی زردشت، در سال 1725 پیش از میلاد، تحویل سال، ظهر روزی مطابق با سه شنبه بوده که نقطه ی اعتدال از بُرج ثور به برج حَمَل (از شاخی به شاخی) انتقال می یافت.  در آن  سه شنبه، «نیمه ی صبح آن جزو سال پیش به شمار می آمده و نیمه ی پس از ظهرش، جزو سال نو؛ که با حساب آغاز روز از نیمشب، چهارشنبه ی فردای آن نوروز و اول سال بوده و شب چهارشنبه را به این مناسبت جشن گرفته و آتش روشن کرده اند و شب چهارشنبه سوری شده است.» …

……………………………

نوروز، جشن نوزایی آفرینش، علی بلوکباشی، تهران، دفتر پژوهش های فرهنگی، تهران، 1381، صفحه 54.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در فرهنگی, مناسبت ها, کتاب ارسال شده و با , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s