سازنده ی ساعت آفتابی مزار سلطانی

 

دانشمند عارف، عبدالرزاق خان بغايري

نویسندگان: مهران رهبری و حميده ثقفی

سرتيپ مهندس عبدالرزاق خان بغايري، پدر علم جغرافياي نوين ايران، در 14 ارديبهشت 1248 خورشيدي در اصفهان به دنيا آمد. در سال 1265 وارد مدرسه دارالفنون شد و بر خلاف خواست پدرش كه تحصيل طب بود، به مهندسي روي آورد و مدت شش سال نزد استادان بزرگي چون عبدالغفار خان نجم الدوله و ميرزا محمود خان نجم الملك تحصيل علم كرد. از سال 1273 خورشيدي همراه با استاد خود، نجم الملك، در خدمت حيدرقلي خان نهاوندي، استاد فلسفه، در مدرسه سپهسالار به تحصيل حكمت پرداخت و كتاب گوهر مراد لاهيجي و منظومه حاج ملا هادي سبزواري را نزد او فراگرفت. توانمندي مهندس بغايري در رياضيات و علومي چون هندسه، هيئت و جغرافيا و تعلق خاطر وي به ايران، او را به طرف نقشه كشي سوق داد.

بغايري تهيه نقشه ايران را كه در سال 1269 خورشيدي آغاز كرده بود سرانجام در سال 1277 به پايان رساند و آن را در مقياس 1:1400000 و در هفتصد نسخه چاپ كرد.

مهندس بغايري ساخت كره هاي جغرافيائي و سماوي در اندازه هاي مختلف را از جواني آغاز كرد و در سال 1273 يك كره جغرافيائي بزرگ به ناصرالدين شاه قاجار و در سال 1275 كره جغرافيائي ديگري به مظفرالدين شاه اهدا كرد. بغايري همچنين بر حسب ارادتي كه در طريقت به بزرگان سلسله نعمت اللهي گنابادي داشت،يك كره جغرافيائي نيز به مرحوم حاج ملا علي بيدختي، نورعليشاه ثاني، قطب وقت سلسله، تقديم كرد كه بعدها در حمله سالار خان بلوچ، از اشرار منطقه، به منزل ايشان در بيدخت گناباد، از بين رفت.

مهندس بغايري چند ساعت آفتابي نيز ساخت كه كه يكي از آنها هم اكنون در موزه ملك تهران نگهداري مي شود. اين ساعت آفتابي براي عرض جغرافيائي تهران ساخته شده است. ابعاد سنگ پايه ي آن 7×50×50 سانتي متر و قطر دايره ي صفحه اصلي آن 40 سانتي متر است. و در آن از سه دايره ي هم مركز براي مشخص كردن تقسيمات ساعت استفاده شده است. جهت قبله نيز روي صفحه ي ساعت مشخص شده و دقت محاسبات و درجه بندي آن بسيار بالاست و خطاي آن كمتر از يك درجه است.

يكي ديگر از ساعت هاي آفتابي ساخته ي مرحوم بغايري ساعتي است كه خود او به سبب علاقه و محبت قلبي اش، به مجموعه مزار سلطاني بيدخت گناباد اهدا كرده است. اين ساعت در سمت غربي صحن بالا نصب گرديده است.

مرحوم بغايري كتاب هاي مختلفي نيز نگارش كرده است كه برخي نسخه هاي خطي آن در كتابخانه آيت الله مرعشي نگهداري مي شود. وي شماري از كتاب هاي خود از جمله معرفت القبله، ما مهندس داريم، و تمدن الاسلام را نيز به كتابخانه مزار سلطاني بيدخت اهدا كرده است.

مهندس بغايري با همه ي مجاهدت هاي علمي اش در مقام يك دانشمند، هرگز از سلوك معنوي غافل نبود. در سال 1273 خورشيدي به دست مرحوم آقاي حاج شيخ عبدالله حايري (رحمت عليشاه)، از مشايخ سلسله نعمت اللهي پا در سلوك راه عرفان نهاد و تا پايان عمر در ارادت به بزرگان سلسله نعمت اللهي گنابادي ثابت قدم ماند و آنان نيز همواره وي را مورد عنايت خويش قرار مي دادند چنانكه مرحوم آقاي حاج سلطانحسين تابنده گنابادي رضا عليشاه، قطب وقت سلسله نعمت اللهي، از وي اين گونه ياد مي كند: «جناب سرتيپ مهندس عبدالرزاق بغايري از بزرگترين مهندسان جهان و مايه افتخار دانشمندان ايران مي باشد.» آقاي حاج دكتر نورعلي تابنده مجذوب عليشاه، قطب فعلي سلسله نعمت اللهي گنابادي، نيز از وي به عنوان يكي از رجال علمي و سياسي مملكت و از فقراي بسيار با ارزش ياد كرده و مي فرمايد: «يكي از فوايد اشتغال من در وزارت امور خارجه اين بود كه هفته اي يا دو هفته اي يك بار به دفتر مرحوم سرتيپ عبدالرزاق خان بغايري مي رفتم و از تجربيات او استفاده مي كردم ….. او هر بار كه مأموريت داشت به سيستان و بلوچستان برود، ابتدا به بيدخت مي آمد، حضرت آقاي صالح عليشاه، قطب وقت سلسله را زيارت مي كرد و مي رفت.»

مهندس بغايري در سال 1283 شمسي با دختر ميرزا محمد حسين فروغي (ذكاءالملك اول) ازدواج كرد و سرانجام در 19 ارديبهشت 1332 ديده از جهان فرو بست.

تلخیص و برگرفته از: ماهنامه اطلاعات حکمت و معرفت، شماره 96، فروردین 1393، صفحه 47.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در شرح حال, عکس ارسال شده و با , , , , , , , , , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s