معرفی کتاب

معرفي كتاب عذر تقصير به پيشگاه عرفان و تصوف اسلامي

كتاب «عذر تقصير به پيشگاه عرفان و تصوف اسلامي» جديدترين اثر (تأليف) آقاي دكتر عبدالرحيم گواهي نويسنده، مترجم و مدرّس حوزه دين شناسي تطبيقي و اديان خارجي است كه اخيراً به همت انتشارات مولي (در قطع رقعي، 260 صفحه، به قيمت 160000 ريال) روانه بازار شده است.

در اين اثر، موٌلف، كه چنانچه در كتاب «كوثر: برداشت هايي از قرآن كريم» و جاي جاي ديگر آثار، مقالات و سخنراني هاي ايشان ديده ايم، خود دستي در عرفان و تصوف اسلامي دارد و چندان با اين موضوع – از هر دو بعد نظري و عملي – بيگانه نيست، تلاش مي كند تا نشان دهد كه عرفان و تصوف اسلامي، مثل هر يك از حوزه هاي ديگر علوم و معارف اسلامي، ريشه در قرآن و سنّت دارد و اينكه بعضي ها، به غلط، آن را مقوله اي وارداتي از هند يا عرفان يهودي و مسيحي دانسته اند به هيچ وجه درست نيست و بالأخص حملاتي كه در اين سال هاي اخير عليه آن مي شود، پايه هاي شرعي و عرفي محكمي ندارد.

بدين ترتيب كتاب، پس از ذكر مقدماتي كوتاه و ارائه تعريف يا تعاريفي مختصر از عرفان و تصوف، به بحث اصلي «عرفان در منابع اسلامي» مي پردازد و ريشه هاي عرفان اسلامي را در قرآن، نهج البلاغه و احاديث و ادعيه نشان مي دهد.

در فصل سوم مروري مختصر به تاريخچه عرفان و تصوف اسلامي ارائه مي شود تا نشان داده شود كه اولاً عرفان و تصوف اسلامي زائيده ي مكتب حيات بخش اسلام و تعاليم نبوي است، و ثانياً اينكه رد پاي اين مطلب را مي توان از زمان حيات پيامبر بزرگوار اسلام (ص) و ائمه اطهار (عليهم السلام) جستجو كرد.

در فصل چهارم به ترتيب سه چهره ي برجسته ي تاريخ عرفان اسلامي يعني محي الدين عربي، مولانا جلال الدين رومي، و خواجه شمس الدين حافظ شيرازي و سپس سه چهره ي برجسته ي معاصر عرفان اسلامي يعني امام خميني (ره)، علامه طباطبائي، و شهيد مطهري معرفي مي شوند. آنگونه كه موٌلف خود در ابتداي اين بخش مي گويد، اين سه نفر از قصد از بين روحانيون و اهل علم يا علماي حوزوي انتخاب شده اند تا اولاً هيچ حرف و حديثي در مورد آنها نباشد و ثانياً به اندازه كافي در بين عامه ي مردم و بالأخص قشر حزب اللهي و متعصب، يا اصحاب شريعت، شناخته شده باشند. و الا در همين سلك نيز در زمره ي متأخرين چهره هاي برجسته اي چون مرحوم آقاي قاضي، مرحوم آقاي شاه آبادي و ديگران را هم داشته ايم.

در فصل پنجم كتاب، بعد از ارائه ي توضيح مختصري در باره حدود 350 اصطلاح رايج عرفاني، توضيحاتي هم در رابطه با سه اصطلاح معروف «شريعت، طريقت و حقيقت» داده مي شود؛ سپس در فصل ششم و در بحثي نسبتاً مفصل و مستدل، به بررسي آراء سه تن از مخالفين عرفان عملي يا تصوف كه آثار و مقالاتي در اين باره از آنها به چاپ رسيده، پرداخته مي شود: 1- استاد علامه فقيد محمد تقي جعفري؛ 2 – استاد قرآن پژوه الياس كلانتري؛ و 3 – علامه كمالي دزفولي. نكته جالب توجه آنكه موٌلف با اينكه سال ها افتخار شاگردي و تلمذ خدمت علامه جعفري داشته، باز در مقام يك منتقد منصف به نقد و بررسي كتاب آن بزرگوار تحت عنوان «عرفان اسلامي» مي پردازد.

فصل هفتم كتاب، كه شايد يكي از خواندني ترين فصول آن نيز باشد، به پاسخ به تعدادي از پرسش ها و ابهامات در باره عرفان و تصوف اسلامي مي پردازد و به هشت پرسش كليدي در اين رابطه كه معمولاً زبانزد عام و خاص در مخالفت و معاندت با مباحث عرفاني است، پاسخي – هرچند مختصر، ليكن – مستدل و گويا مي دهد.

فصل هشتم نيز تحت عنوان «در محضر اولياء» به ذكر احوال و اقوال و كرامات بعضي از مشايخ و بزرگاني كه موٌلف توفيق درك محضر آنها را داشته، مي پردازد كه از آنجايي كه تجربه اي دست اول و خالي از ابهام و اغراق و گزافه گويي است، بسيار خواندني و آموزنده می باشد.

سرانجام کتاب با جمع بندی و نتیجه گیری مختصر و مفیدی در باب اینکه عرفان و تصوف اسلامی فرزند راستین مکتب اسلام، تعالیم قرآن، و سیره پیامبر (ص) و معصومین (علیهم السلام) می باشد به پایان می رسد تا بدین ترتیب ره توشه ای باشد برای کسانی که دغدغه ی این مسایل و موضوعات را دارند و نیز حجتی باشد برای همه ی کسانی که فهمیده یا نفهمیده به ساحت عرفان و تصوف و اهل پیروانش توهین و ظلم و ستم روا می دارند.

کتاب با دو ضمیمه، یکی فتوای مخالف آیت الله فاضل لنکرانی در باره صوفیه و دیگری سروده ای از شاعر معاصر، مصطفی بادکوبه ای (امید) با عنوان «در حصار پوست» و سپس ذکر منابع و فهرست اعلام پایان می پذیرد.

……………………………………………………………………….

*برگرفته از فصلنامه تخصصی پژوهش در ادیان جهان، سال دوم، شماره سوم، بهار 1392، صفحه 185.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در کتاب ارسال شده و با , , , , , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s