در مکتب استاد/11

پرسش: اينكه بعضي كلمات فارسي را جمع عربي مي بندند، آيا پسنديده است؟

      پاسخ: خوب شد اين سوٌال پيش آمد. اين جمع هاي عربي براي كلمات فارسي خيلي زننده تر از آن است كه مردم تصور مي كنند.سفارش، نگارش و گزارش كلمات فارسي است و« ات » ي علامت جمع عربي را دنبال اينها آوردن و فرمايشات گفتن و نوشتن، هيچ جاي عذري ندارد.همين طور مثلاً ده را كه كلمه  فارسي است جمع عربي بستن و دهات گفتن درست نيست و بايد « دِهها» گفت. همين طور است اسم آباديها و جاها مثل شميرانات و لواسانات و كلمات مغولي معمول در فارسي مثل ييلاقات، قشلاقات و باغات كه كلاً نارواست.

      پرسش: در باره كلمات ديگري كه از همين قبيل است مثل نوشتجات، خالصجات چه مي فرمائيد؟

      پاسخ: در اين مورد اشتباه دو برابر مي شود. نوشته ي فارسي را كه در آخر آن « ه» ي غير ملفوظ هست، عربي تصور مي كنند و « ه» ي آخر آن را به« ج» بدل مي كنند و « نوشتج» از آن در مي آورند و بعد« ات» جمع عربي را دنبال آن مي آورند و نوشتجات مي سازند. كلمه« خالصه» به معني ملك متعلق به دولت است و درست است كه از خالص عربي ساخته شده، اما در زبان عربي« خالصه» هيچ اين معني را ندارد و اين از كلماتي است كه ايراني ها ساخته اند و حكم همان كلمه ي نوشته را دارد.

     پرسش: پس اين« ج» را از كجا آورده اند؟

     پاسخ: بله، اين داستان عجيبي دارد. چون در جمع بستن كلمات فارسي كه آخر آنها« ه» غير ملفوظ هست آنها را بدل به « گ» مي كنند و جمع زنده را زندگان و جمع بيننده را بينندگان مي گويند و ديده اند كه در زبان عربي « گ» نيست و هر كلمه اي را كه« گ» داشته باشد در عربي آن« گ» را به« ج» بدل مي كنند مثل نرگس كه در عربي از فارسي گرفته اند و از آن نرجس ساخته اند، پيش خود تصور كرده اند كه اگر بخواهند نوشته را با« ات» جمع ببندند اول بايد« ه» آخر آن را به« ج» بدل بكنند و نوشتجات جمع ببندند زيرا كه در عربي ديگر نوشتگات نمي توان گفت و بايد نوشتجات گفت.

     پرسش: پس اين تركيب شيريني جات هم از همين جا پيدا شده است؟

     پاسخ: بله بسيار خوب پيدا كرديد. چون ديده اند نمي توان شيريني آت  گفت، به همين قياس شيريني جات گفته اند. سبزيجات را هم از همين جا آورده اند و حتي شنيده ام بعضي ها ترشي جات هم مي گويند. از اين مضحك تر هم هست و آن ترشي آلات و شيريني آلات است و فكر نكرده اند كه ترشي آلات يعني آلت هاي ترشي سازي يعني كوزه و شيشه و شيريني آلات يعني آلت هاي شيريني پختن مثل ديگ، كماجدان، روغن داغ كن، قالب شيريني، تخته و نوردي كه روي آن خمير شيريني را پهن و نازك مي كنند.

     پرسش: پس مرباجات هم از همين غلط هاست؟

     پاسخ: البته. من گاهي شكلادجات  و بستني جات هم شنيده ام. در بعضي زبان هاي اروپايي در آخر كلمه ي شكلاد « د» نيست و« ت» دارد. در زبان فرانسه اين« ت» را نمي خوانند و شكلا مي گويند. در زبان هاي ديگر مي خوانند. اما در آلماني شكلاد تلفظ مي كنند. در زبان عوام ايران هم شكلاد گفته مي شود.

     پرسش: اينكه فرموديد شميرانات، لواسانات و گيلانات معمول شده از چه زماني است؟

     پاسخ: تاريخ اين بدعت ها درست معلوم نيست. گويا تنها در اين صد و پنجاه سال اخير آنها را جعل كرده اند. اينجا لطيفه اي يادم آمد و آن اين است كه شاعر معروف هندي، رابيندرانات تاگور چنانكه مي دانيد در سي سال پيش به دعوت دولت ايران به كشور ما آمد. در آن موقع كسي در تهران بود كه ادعاي همه چيز را داشت ولي بيچاره دستش خالي بود. از جمله ادعاي شاعري داشت و اشعار خيلي سست و مضحك مي گفت و سر و دست كلمات را در شعر مي شكست و كلماتي از خود مي ساخت. چون اسم كوچك تاگور« رابيندرانات» بود، رندان از قول او شعري در مدح تاگور ساخته بودند كه خيلي گرفت. در اين شعر خواسته بود قافيه براي رابيدرانات پيدا كند. بدين جهت نظير شميرانات، لواسانات و گيلانات، كلمه ي مازندرانات را ساخته و از قول او گفته شد:

خوش و خوب آمدي رابيندرانات     كه مثلت نيست در مازندرانات

………………………………………………..

     در مكتب استاد، استاد سعيد نفيسي، موٌسسه مطبوعاتي عطائي، تهران، 1343

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در ادبی ارسال شده و با , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s