محله های بیدخت قدیم/1

رو بازار

    « رو بازار» محوطه ای بود به مساحت حدود دو هزار متر مربع که در ضلع شمالی  سر مزار    (مزار سلطانی)بیدخت واقع بود و دور آن چند باب دیکو( دکان، مغازه) وجود داشت که عمده کسبه ی آن درپی یافتن رزق حلال در آن  جا به کسب و کار مشغول بودند. جاده ی مشهد- بیرجند هم از روی همین بازار می گذشت و ماشین هائی که از سمت مشهد یا بیرجند می آمدند از رو بازار عبور می کردند.

     در وسط این محوطه، آب انبار بزرگ معروف به امبارِ رو بازار قرار داشت. این آب انبار هنوز هم به قوّت باقی است منتها در روزهای گرم تابستان، دیگر از آن آمد و شدهای پیش از ظهر و دمِ غروبِ مردان و زنان سبو به دست که می خواستند لیوانی آب خنک سرِ سفره اعضای خانواده شان بگذارند، خبری نیست. درشمال شرقی آن هم یک درخت نارون وجود داشت که معمولاً با آبی که از قسمت سرد کننده ی کار خانه ی برقسرمزار خارج می شد، آبیاری می گردید. سگ سفید ملوسی به نام « مالوس» هم بیشتر اوقات زیر این درخت و مقابل مغازه مرحوم کریم امانیان خسبیده بود.

      در ضلع جنوبی محوطه ی روبازار در سمت راست(غرب) درب ورودی سر مزار، به ترتیب دکان  مرحوم محمد حسن غنی زاده، دکان مرحوم حسن سالاری، دکان مرحوم محمد ابراهیمی( کِشتَه)، دکان مرحوم یوسفعلی محمدیان( ایسفعلی یاقوبعلی)، دکان(قصابی) مرحوم کربلائی علی زمانی، دکان آقای داود هاشمی،که بعدها مرحوم یوسفعلی امانیان( ایسفعلی کریم) به آن نقل مکان کرد، دکان مسگری مرحوم  مشهدی( مِشتی) حسن صفاریان،قرار داشت. این دکان مسگری بعدها به نانوائی مرحوم علی وهابی( علی سِلَیمو) و سپس به نانوائی سنگکی مرحوم مروی شهری تبدیل شد و از آن پس همواره به صورت نانوائی دایر بوده است. بعد از نانوائی، کاروانسرای بزرگ معروف به« رباط  روبازار» قرار داشت. یک دکان کفشدوزی هم بین نانوائی و درب رباط وجود داشت. درهمین ضلع جنوبی، در سمت چپ( شرق) درب مزار، دکان مرحوم حاج حسن نیکخواه، دکان مرحوم مراد نقره (که بعدأ آقای حاج حسن نیکخواه از آن به عنوان انباری استفاده می کرد) و دکان(مسگری) مرحوم شکرالله صفاریان دایر بود.

     در ضلع شرقی محوطه ی بازار از سمت کوچه دِرّو(derru) یا دم رود ، اولین دکان به مرحوم حاج محمد ولی غنی زاده تعلق داشت که پس از نقل مکان به مغازه متصل به منزل خودش در ضلع شمالی، مرحوم کربلائی عباسعلی سلطاندوست جایش را گرفت. دکان بعدی به مرحوم استاد(اَستِه/aste) محمد مِسگر (اهل کاخک) تعلق داشت. دکان(بقالی)  مرحوم کریم امانیان معروف به کریم روبازار، و دکان(قصابی ) مرحوم محمد علی مسکین  آخرین مغازه های این ضلع رو بازار بود و از کنار آن یعنی از گوشه ی  شمال شرقی بازار، کوچه باریکی به سمت مسجد سرازیر می شد که چند قدم پائین تر، دکانی وجود داشت که به مرحوم مشهدی کاظم تعلق داشت و تا مدتی به صورت مسگری دایر بود. بعدها مرحوم کربلایی شیخ علی صفری از آن به عنوان انباری و هیزم دان استفاده می کرد. کمی پائین تر از رو بازار به طرف کوچه درّو، در سمت چپ، درست پشت منزل مرحوم کربلایی ابراهیم زمانی، اتاقک کوچکی قرار داشت که کف آن قدری از سطح زمین بالاتر بود. در این اتاقک در سال های قدیم تر مردی به نام « رضا صادق» که از طریق کمک های همشهریان امرار معاش می کرد، سکونت داشت. بعداً حاج موسی( کلب موسی) علی اکبری آن را به کارگاه کفشدوزی خود تبدیل کرد.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ازاز از وسط ضلع شمالی رو بازار، کوچه ای به طرف بخش مرکزی بیدخت سرازیر می شد. درسمت راست این کوچه دکانی دیده می شد که در گذشته کمی دورتر کارگاه آب نبات سازی بود. بعدها مرحوم حاج غلامرضاخان وفائی از آن به عنوان محل نگهداری وسائل ماشین ( کامیون و اتوبوس) خود استفاده می کرد. در سمت چپ آن یعنی در واقع در شمال غربی بازار، دکان (قالیچه فروشی )مرحوم حاج  محمد ولی غنی زاده دیده می شد.

     دکان های ضلع غربی محوطه ی رو بازاردر دو طبقه ساخته شده بود که از اطاق های طبقه دوم آن، هم به به عنوان مسکونی و هم به عنوان تجاری استفاده می شد. به طور نمونه باید اضافه کنم که دو زن سالخورده غیر بومی به نام های مرضیه (که نابینا بود و به مرضیه کور شهرت داشت) و بی بیَو(bibeyow )، که از طریق کمک های مردمی امرار معاش می کردند، در اطاق های طبقه بالا سکونت داشتند. در طبقه ی پائین این ضلع هم چند دکان دایر بود: یکی متعلق به مرحوم عبد الکریم رحیمی( کریم آیت الله)، یکی متعلق به مرحوم کربلائی غلامحسین عبدالله زاده( قِزغنی)، که ظاهرأ ابتدا در طبقه بالا مغازه داشته و بعد به طیقه پائین نقل مکان کرده بود، و دکان کفشدوزی مرحوم محمد شریف. این کفشدوزی بعدها به محله نوسازی انتقال یافت و خیاط سالخورده ای به نام آقای شیعتی از فقرای رشت، که به بیدخت مهاجرت کرده بود، جایش را گرفت. مرحوم شیعتی چند سال بعد از دنیا رفت.

     در این جا لازم است به دو نکته اشاره کنم. اول این که بدان جهت عنوان مطلب را « رو بازار» انتخاب کردم که همشهری ها هرگز بازارِ تنها بدان اطلاق نمی کردند وهمیشه از ان به عنوان رو بازار نام می بردند. دیگر اینکه واژه ی دکان( دیکو) به تنهائی به مغازه ی بقالی اطلاق می شد. اما اگر مغازه به چیزی غیر از بقالی اختصاص داشت ومثلاً قصابی یا مسگری بود، گفته می شد  دیکون قصابی، دیکون مسگری.

   گفتنی است چند سال پیش مغازه های رو بازار، به استثنای مغازه های وابسته به مزار سلطانی، و نیز خانه های حد فاصل رو بازار و مسجد جامع بیدخت تخریب  و در محل آن یک بوستان احداث شده است.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در یادی از گذشته ارسال شده و با , , , , , , , , , , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

2 پاسخ برای محله های بیدخت قدیم/1

  1. مانی بیدختی :گفت

    با سلام . از شما بخاطر این نوشته بسیار زیبا ممنونم . اگر به یا د داشته باشید تقریبا روبروی قبرستان بیدخت و قبل از سرازیری کوچه دررو دیکون کربلایی موسی (کلب موسی) که تعمیرات کفش بود قرار داشت .. جهت یا د اوری ..

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s