تاریخچه مزار سلطانی/1

      شروع ساخت مزار سلطانی*

صحن پائین مزار سلطانی بیدخت

صحن پائین مزار سلطانی بیدخت، گناباد

     موقعی که پیکر مبارک حضرت آقای سلطان علیشاه به خاک سپرده شد، این محل تپه ی مرتفعی بود در ضلع غربی قبرستان بیدخت و خالی از هر گونه ساختمان. حضرت آقای نورعلیشاه ابتدا تپه را تسطیح کردند که این محل تسطیح شده بعدها « صحن بالا» نامیده شد. به طور موقت، اتاق کوچکی روی مقبره بنا نمودند. سپس، بر طبق یک نقشه ی کامل، پایه های قوی و دیوارهای محکم و راهروهای وسیع در اطراف آن بنا کردند. ولی چون دوره ی حیات ایشان پس از پدر بزرگوار دیری نپائید و همین دوره ی کوتاه نیز با مشکلات و آزار و ایذای مخالفان همراه بود، ایشان موفق به انجام ساختمان بقعه نشدند.

      آقای نورعلیشاه حسینیه ی کوچکی نیز به صورت چهارطاقی در ضلع غربی صحن بنا کردند. علاوه بر آن، در سمت شمال غربی صحن، در پائین تپه ی مذکور، رباطی جهت اسکان زایران احداث نمودند. ایشان ایجاد بنای دائمی مزار را آغاز کردند اما پیش از خاتمه ی آن، در سال 1337 قمری/ 1918 میلادی دار فانی را وداع گفتند.

     پس از رحلت آقای نورعلیشاه، فرزند ارشد و خلیفه ی ایشان یعنی حضرت آقای حاج شیخ محمد حسن بیچاره بیدختی صالح علیشاه، به تکمیل ساختمان مزار سلطانی همت گماشتند.

     در حقیقت، دوره ی آقای نورعلیشاه، دوره ی تأسیس مجموعه ی مزار و دوره ی آقای صالح علیشاه، دوره ی شکل گیری ماهیت مجموعه و دوره ی حضرت آقای رضا علیشاه، دوره ی توسعه ی آن بوده است. و این توسعه پس از رحلت ایشان همچنان ادامه داشته است.

ساخت بنای اولیه

     بنایی که اول تأسیس شد، مشتمل بر سه صحن است. خود مقبره در وسط صحن بالا( میانه) قرار گرفت. در ابتدا، به طور موقت، اتاق کوچکی برای مقبره بنا شد. ولی در اطراف آن دیوارهای محکم  با راهروهای وسیع بنا گردید. در زمان حضرت آقای صالح علیشاه، دیوارهای اطراف مقبره را بالا بردند و روی آن سقف گنبد مانند بزرگی بنا نهادند. سپس، دیوارهای اتاق وسط را برداشته و در چهار طرف آن ایوان های شرقی، غربی، شمالی، و جنوبی را بنا کردند. چون ایوان جنوبی رو به قبله است، ایوان ها از نقاط اربعه ی اصلیه انحراف دارد. در دو طرف هر ایوان، دو اتاق و مجموعاً هشت اتاق ساخته شد که هفت اتاق آن به کشیک ها اختصاص داشت. اتاق هر کشیک تحت نظر سرکشیک آن بود. جای قبر (قبرجا) آن هم متعلق به او و کسانی بود که او اجازه می داد. در قسمت فوقانی هم دو اتاق خیلی بزرگ و چهار اتاق کوچک ساخته شد.

     دیوار ضلع شرقی این صحن، متصل به قبرستان بود و ساختمان چندانی نداشت. فقط در طرف جنوب شرقی آن دو سه اتاق و یک سراچه ی متصل به آنها بنا شد. در طرف غربی این صحن، یک اتاق بزرگ برای برگزاری مراسم مختلف از قبیل مجالس فقری و روضه خوانی ساخته شد چرا که در آن موقع خود مقبره کوچک بود و گنجایش اجتماعات را نداشت. بعد ها که خود مقبره وسعت پیدا کرد، برگزاری مجالس و به طور کلی تشکیل اجتماعات به آنجا منتقل شد. محل برگزاری مجالس فقری و روضه خوانی بازهم تغییر یافت و آن موقعی بود که تکیه یا حسینیه ی نسبتاً بزرگی در ضلع غربی صحن بالا بنا شد. در پشت تکیه یعنی در طرف غربی آن نیز صحنی در نظر گرفته شد که به مثابه حیاط تکیه بود. این صحن، فردوس نامیده شد. در دو طرف تکیه – در صحن بالا – اتاق هایی به انضمام سراچه یا حیاط کوچکی برای آشپزخانه ی مزار بنا گردید. گفتنی است قبل از بنای ساختمان جدید، دیوار صحن جلوتر بود و همان اتاق اجتماعات در وسط آن قرار داشت. در دو طرف این اتاق هم دو سراچه ساخته شده بود که هرکدام دارای سه – چهار اتاق بود که به سکونت خادم دائمی مزار اختصاص داشت. درب این سراچه ها به صحن باز می شد.

     *شرح عکس:

     حضرت آقای حاج شیخ محمد حسن بیدختی( صالح علیشاه) و جمعی از فقرا.

     مکان: صحن پایین مزار سلطانی بیدخت.

     زمان: آبان 1322 خورشیدی.

     ادامه دارد.

……………………………………………………………………………………………

*با استفاده از:

     – نابغه علم و عرفان، حاج سلطانحسین تابنده گنابادی، تهران، حقیقت، چاپ دوم، 1350 خورشیدی.

     – یادنامه صالح، هیأت تحریریه کتابخانه صالح، تهران، حقیقت، 1380 خورشیدی.

     – مجله عرفان ایران( مجموعه مقالات)، شماره 20، تهران، حقیقت، 1383 خورشیدی.

     – بیدخت را بشناسیم، حاج محمد علی امینی بیدختی، تهران، 1371 خورشیدی.

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در تاریخی, عکس ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s