بیدخت در وبلاگ های دیگر/1

تاریخچه بیدخت

وجه تسميه بيدخت :
وجه تسميه اين شهر را عموماً بغدخت به معناي دختر بغ يا دختر خدا ذكر مي كنند و آن را به ستار ناهيد ( زهره ) نسبت مي دهند.
در شرح آثار باستاني گناباد در كتاب تاريخ و جغرافياي گناباد * در مورد قلعه دختر آمده است كه آن به نام ناهيد ، فرشته موكل بر آب و مواليد كه از مقربان خداند بوده ساخته شده است و چون اين فرشته را دختري زيبا تصور مي كردند از اين رو به قلعه دختر موسوم شده است و نيز چون بسيار مقرب خداوند بوده است آن را بغ دخت نام نهادند كه بعدها بيدخت نام گرفت.
برخي ديگر نيز معتقدند كه بيدخت نام دختر يكي از سلاطين قديم ايران بوده است كه آن قريه را بنا نهاده و به نام خود نموده است و در نزديكي آن در بالاي كوه نيز عمارتي ساخته كه آن را قلعه دختر گويند.
از ديگر رواياتي كه به عنوان وجه تسميه اين شهر عنوان شده اين است كه در دو كيلومتري شهر كنوني بيدخت ، شهر ديگري به نام دخت وجود داشته است كه اكنون محو شده و تنها آثاري از قبيل خانه ، انواع سفال و سكه از زير خاك يافت شده است اما مشخص نيست كه چه زماني در اثر زلزله به زير خاك رفته است. بيدخت كنوني نيز در شمال آن شهر ساخته شده و به همين دليل آن را پي دخت ناميده اند.


تاريخچه شهر :

قدمت شهر بيدخت فوق العاده زياد است كه با توجه به شواهد تاريخي و آثار و بقاياي باستاني به قبل از اسلام بر ميگردد . اين شهر قبل از زلزله سال 1347 كه نوسازي و شهرسازي جديد در آن انجام گرفته در سال 1284 به دستور آقاي صالح عليشاه مرجع و قطب صوفيان نعمت اللهي بازسازي شده كه در آن خيابان هاي عريض و تجهيزات شهري مناسب بنا شده است كه از آن جمله برج ، مسجد ايواندار با شبستان ، حمام قديمي و … بر جاي مانده است.
دو رشته قنات در داخل اين شهر جاري مي باشد كه از نظر قدمت و گستردگي طول رشته قنات و عمق ميله چاه ها جزء آثار باستاني محسوب مي شوند.
قديمي ترين بناهاي آن خانه هاي گلي به صورت يك طبقه است كه از خشت خام و با ديوار هاي گلي بنا نهاده شده است . اين خانه ها بر رو ي تپه ها و دامنه هاي آبرفتي ساخته شده كه بر سر مزار مشرف مي باشد و سطح آنها از 100 تا 250 متر مربع تجاوز نمي كند. كوچه هايي تنگ و باريك در بين آنها ديده مي شود و روي هر خانه قديمي بدون استثنا يك بادگير تعبيه شده كه از آنها در طول تابستان براي استفاده از بادها و سرد كردن منازل بهره مي گرفته اند . علاوه بر اين خانه ها دو منظوره (تابستانه و زمستانه) ساخته شده كه داراي صوفه ، ايوان ، دهليز و .. بوده كه از  هر يك بسته به نوع آن در شرايط مختلف استفاده مي شده است .
از قديمي ترين آثار باستاني آن برج نگهباني است كه بوسيله آن ديده بان ها مردم را از حمله قبايل و راهزن ها باخبر مي كرده اند. نيز مسجد جامع كه در بافت قديمي اين شهر واقع شده است و داراي صوفه هاي متعدد و ايوان بزرگ و در داخل داراي چندين ستون و شبستان مي باشد. يخدان هاي گلي از ديگر آثار باستاني بوده كه معروف ترين آنها يخدان كوثر بيدخت مي باشد . در داخل بافت قديمي بيدخت آب انبار با با ظرفيت بالا در داخل زمين احداث شده كه آب در زمستان و هنگام يخبندان در آن ذخيره مي شده است .
آثار تاريخي و ابنيه باستاني و تاريخي متعددي در اطراف اين شهر و روستاهاي تابعه به چشم مي خورد كه از آن جمله قلعه دختر كه بر كوهي در شمال شرق بيدخت در روستاي شوراب قرار گرفته است و آثار مبنايي آن مشتمل بر حمام و طاق است كه با گچ و ساروج ساخته شده است. نيز خرابه هاي قلعه پشنگ كه آثار شهري بر تپه هاي قلعه نزديك روستاي نوده پشنگ و قلعه اروك روي تپه‌اي در نزديكي روستاي اروك واقع شده است .و همچنين مقبره جغتاي در روستاي گيسور كه در شمال شرق بيدخت مي باشد .
ازجمله آثار طبيعي حومه بيدخت مي توان غار طبيعي (آهكي) روستاي بيمرغ را نام برد كه داخل آن استالاگميت و استالاكتيت هاي متعددي وجود دارد و نيز مزار جعفر آباد كه در سه كيلومتري بيدخت واقع است . همچنين امامزاده يحيي بن موسي كاظم (ع) كه در روساي بيمرغ مدفون مي باشند كه يكي از مراكز زيارتي و مذهبي شهرستان به شمار مي‌آيد. مزار سلطاني بيدخت نيز يكي ديگر از اين آثار است كه هرساله تعداد بسيار زيادي از مسافران و جهان گردان را به خود جذب مي كند.

شهر بيدخت در 9 كيلومتري شمال شرقي شهر گناباد (مركز شهرستان) واقع شده كه موقعيت آن در طول جغرافيايي 58.41  و در عرض جغرافيايي 34.21 مي باشد.
وسعت شهر بيدخت و قرات تابعه آن كه به دهستان پسكلوت مشهور مي باشد 29000 كيلومتر مربع است كه قريب به يك سوم مساحت كل شهرستان است و از لحاظ تقسيمات داخلي بزرگترين وسعت را به خود اختصاص داده است .
معيت شهر بيدخت بر اساس اطلاعات مركز بهداشت 6200 نفر مي باشد.
شهر بيدخت از لحاظ  فرهنگ و قدمت فرهنگي يك شهر كهن و تاريخي است كه درصد جمعيت با سواد آن خصوصاً در سطح تحصيلات عالي ، خود گوياي اين مدعا است.

شهر بيدخت بر روي تپه هاي رس كه منشأ آن از رسوبات آبرفتي است بنا شده كه طي ساليان متوالي از ارتفاعات جنوبي شهرستان بر اثر فرسايش آب سرازير شده و مواد ريز دانه‌اي در اين منطقه رسوب و ته نشين شده است.

منبع:  safa1377.blogfa.com

دربارهٔ در کوچه های بیدخت

به عنوان یک بیدختی متولد دهه 1320 خورشیدی سعی دارم خاطرات و دانسته های خود در باره بیدخت چند دهه پیش را بازگو کنم. به عنوان چاشنی، برخی مطالب کوتاه دینی، فرهنگی و ادبی نیز اضافه می کنم. البته عکس های قدیمی نیز جایگاه خاص خود را دارند. همواره نیازمند راهنمائی و همکاری دوستان و همشهریان عزیز هستم؛ انشاءالله دریغ نخواهند ورزید.
این نوشته در تاریخی ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s